MCP (Model Context Protocol, Model Bağlam Protokolü), yapay zekâ uygulamalarının harici veri kaynaklarına ve araçlara standart bir yolla bağlanmasını sağlayan açık bir protokoldür. Anthropic tarafından 25 Kasım 2024'te açık kaynak olarak duyurulmuş, Aralık 2025'te ise Linux Foundation bünyesindeki Agentic AI Foundation'a devredilmiştir. MCP sayesinde bir yapay zekâ asistanı, her hizmet için ayrı ayrı özel entegrasyon yazılmasına gerek kalmadan bir veritabanını sorgulayabilir, bir dosya sistemini okuyabilir veya bir haber ajansının arşivinde arama yapabilir.
Protokolün resmî belgelerinde sıkça kullanılan benzetme şudur: MCP, yapay zekâ uygulamaları için bir USB-C bağlantı noktası gibidir. Nasıl USB-C farklı cihazları tek bir standart bağlantıyla birbirine bağlıyorsa, MCP de farklı yapay zekâ uygulamalarını farklı veri kaynaklarına tek bir standartla bağlar.
Yazar Haber Ajansı'nın (YHA) MCP sunucusunu kendi yapay zekâ araçlarınıza bağlamak istiyorsanız kurulum adımları için Yazar Haber Ajansı MCP belgelerine geçebilirsiniz.
MCP Neden Ortaya Çıktı?
Büyük dil modelleri güçlüdür ama bilgileri eğitim verileriyle sınırlıdır: bugünün haberlerini, şirketinizin iç belgelerini veya bir ajansın son dakika akışını kendiliğinden bilemezler. Bu boşluğu doldurmak için modellerin harici kaynaklara erişmesi gerekir.
MCP'den önce her yapay zekâ uygulaması, her veri kaynağı için kendi özel bağlantısını yazıyordu. Beş farklı yapay zekâ uygulaması ve on farklı veri kaynağı düşünün: her ikili için ayrı entegrasyon gerektiğinde ortaya elli farklı bağlantı çıkar. Bu, geliştiriciler açısından tekrar eden iş, kullanıcılar açısından da tutarsız bir deneyim demekti.
MCP bu sorunu bir standartla çözer. Veri kaynağı tarafı bir kez MCP sunucusu yazar; MCP destekleyen her uygulama bu sunucuya bağlanabilir. Uygulama tarafı da bir kez MCP desteği ekler; her MCP sunucusunu kullanabilir. Böylece "her şeyi her şeye bağlama" sorunu, "herkes aynı dili konuşsun" çözümüne dönüşür.
MCP'nin Temel Bileşenleri: Host, Client, Server
MCP mimarisi üç rol üzerine kuruludur:
| Bileşen | Rolü | Örnek |
|---|---|---|
| Host (ana uygulama) | Kullanıcının etkileşime girdiği yapay zekâ uygulaması | Claude Desktop, Claude Code, MCP destekli bir kod düzenleyici |
| Client (istemci) | Host'un içinde, belirli bir sunucuyla bağlantıyı yöneten bileşen | Host her sunucu için ayrı bir istemci bağlantısı kurar |
| Server (sunucu) | Veriye veya araca erişimi standart biçimde sunan program | Bir haber ajansının arşivine erişim sağlayan MCP sunucusu |
Akış şöyle işler: Kullanıcı host uygulamada bir soru sorar ("Bugün ekonomi kategorisinde öne çıkan haberler neler?"). Model, bağlı sunuculardan hangisinin bu soruya yardımcı olabileceğini değerlendirir. İlgili istemci, sunucuya standart bir istek gönderir; sunucu veriyi döndürür; model bu veriyi kullanarak yanıtını oluşturur.
MCP Sunucularının Sunduğu Üç Temel Yetenek
MCP sunucuları yapay zekâ uygulamalarına üç tür yetenek sunabilir:
1. Tools (araçlar): Modelin çağırabileceği işlevlerdir. Bir araç, parametre alan ve sonuç döndüren bir fonksiyon gibi düşünülebilir. Örneğin bir haber sunucusunda "haber ara" aracı, anahtar kelime ve tarih aralığı alıp eşleşen haberleri döndürebilir. Araçlar, model tarafından ihtiyaç duyulduğunda çağrılır; host uygulamalar genellikle araç çalıştırmadan önce kullanıcı onayı isteyebilir.
2. Resources (kaynaklar): Modele bağlam olarak sunulan verilerdir: bir belge, bir dosya veya bir kayıt. Bir haber sunucusunda belirli bir haberin tam metni veya kategori listesi kaynak olarak sunulabilir. Kaynaklar, araçlardan farklı olarak bir işlem yapmaz; okunacak içerik sağlar.
3. Prompts (istem şablonları): Sunucunun hazır sunduğu, belirli bir görevi yerine getirmek için tasarlanmış şablonlardır. Örneğin "bu haberi 3 cümlede özetle" veya "bu haberden sosyal medya metni hazırla" gibi şablonlar, kullanıcının tek tıkla seçebileceği iş akışları olarak sunulabilir.
| Yetenek | Kim başlatır | Haber örneği |
|---|---|---|
| Tools | Model (gerektiğinde, kullanıcı onayıyla) | Arşivde anahtar kelimeyle haber arama |
| Resources | Uygulama / kullanıcı | Bir haberin tam metnini bağlama ekleme |
| Prompts | Kullanıcı | Hazır "haber özeti" şablonunu seçme |
MCP Teknik Olarak Nasıl Çalışır?
MCP'de istemci ve sunucu arasındaki mesajlar JSON-RPC 2.0 biçimindedir; yani her istek ve yanıt, belirli bir yapıya sahip JSON nesneleridir. JSON'un temellerini JSON nedir yazımızda anlattık.
İstemci önce sunucunun hangi protokol sürümlerini ve özellikleri desteklediğini öğrenir; güncel spesifikasyonda (2026-07-28 sürümü) protokol durumsuzdur ve her istek kendi sürüm ve yetenek bilgisini taşır. Ardından istemci, sunucunun sunduğu araçların, kaynakların ve şablonların listesini ister (tools/list gibi). Her aracın adı, açıklaması ve kabul ettiği parametrelerin şeması bu listede yer alır. Model, bu açıklamalara bakarak hangi aracı ne zaman kullanacağına karar verir.
Mesajların taşınması için iki temel yöntem vardır:
- stdio: Sunucu, kullanıcının bilgisayarında yerel bir program olarak çalışır ve host ile standart giriş/çıkış üzerinden haberleşir. Yerel dosyalara veya araçlara erişim için uygundur.
- Akışlı HTTP (Streamable HTTP): Sunucu uzak bir adreste çalışır ve host ona internet üzerinden bağlanır; istemci mesajlarını HTTP POST ile gönderir, sunucu gerektiğinde yanıtları akış olarak verebilir. Bir hizmet sağlayıcının bulutta işlettiği sunucular için uygundur; bearer token, API anahtarı gibi standart HTTP kimlik doğrulama yöntemleri kullanılabilir, spesifikasyon jetonların OAuth ile alınmasını önerir.
Ayrıntılı teknik spesifikasyon ve güncel taşıma yöntemleri Model Context Protocol resmî sitesinde yer alır.
MCP ile API Arasındaki Fark
MCP, API'lerin yerini almaz; onların üzerine kurulan bir katmandır. Çoğu MCP sunucusu, arka planda zaten var olan bir API'yi kullanır.
| Özellik | Klasik API | MCP |
|---|---|---|
| Kimin için tasarlandı | Geliştiricinin yazdığı kod | Yapay zekâ modelleri ve uygulamaları |
| Keşif | Geliştirici belgeyi okur | Model, araç listesini ve açıklamaları çalışma anında öğrenir |
| Entegrasyon | Her uygulama için ayrı kod | Bir sunucu, tüm MCP uyumlu uygulamalarda çalışır |
| Kullanım biçimi | Önceden yazılmış istekler | Model, kullanıcının sorusuna göre aracı kendisi seçer |
API kavramını API nedir yazımızda ayrıca ele aldık. API, yazılımların birbirine veri sunma yoludur; MCP ise bu verilerin yapay zekâ asistanlarına standart ve keşfedilebilir biçimde sunulmasını sağlar.
MCP Kullanmaya Başlamak İçin Ne Gerekir?
Bir MCP sunucusunu kullanmaya başlamak, sanıldığından daha basittir. Genel olarak üç şeye ihtiyacınız vardır:
- MCP destekleyen bir host uygulama: Masaüstü yapay zekâ asistanları, komut satırı araçları ve bazı kod düzenleyiciler MCP desteği sunar.
- Sunucu bilgisi: Uzak bir sunucu için bağlantı adresi, yerel bir sunucu için ise çalıştırılacak programın adı ve parametreleri.
- Yetki bilgisi: Sunucu özel veriye erişim sağlıyorsa, hizmet sağlayıcının verdiği erişim anahtarı veya OAuth ile oturum açma.
Bu bilgiler host uygulamanın yapılandırma dosyasına veya ayarlar ekranına eklenir. Uygulama yeniden başlatıldığında sunucunun araçları otomatik olarak listelenir ve asistan bunları kullanmaya başlar. Bağlantıyı test etmek için asistana sunucunun hangi araçları sunduğunu sormak, kurulumun doğru yapılıp yapılmadığını anlamanın en hızlı yoludur.
Haber Dünyasında MCP Kullanım Senaryoları
MCP, haber üreten ve yayınlayan kurumlar için somut iş akışları sunar:
- Editör asistanı: Editör, yapay zekâ asistanına "son iki saatte gelen deprem haberlerini listele" der; asistan ajansın MCP sunucusu üzerinden haberleri getirir.
- Arka plan araştırması: Bir konuyla ilgili geçmiş haberler hızlıca taranır, olayların kronolojisi çıkarılır.
- Özetleme ve sınıflandırma: Gelen haberlerin kısa özetleri hazırlanır, uygun kategori ve etiket önerileri oluşturulur.
- Çok kanallı hazırlık: Bir haberden bülten metni, bildirim metni veya sosyal medya taslağı hazırlanır.
- Doğrulama desteği: Bir iddianın daha önce hangi haberlerde geçtiği aranarak editörün teyit sürecine yardımcı olunur.
Sınırlamalar ve Editoryal Sorumluluk
MCP, yapay zekâya veri erişimi sağlar; ama verinin nasıl yorumlandığı ve yayınlanan metnin doğruluğu hâlâ insanın sorumluluğundadır. Dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Yapay zekâ hata yapabilir. Model, doğru veriye erişse bile yanlış özetleyebilir, rakamları karıştırabilir veya bağlamı kaçırabilir. Yayınlanacak her metin bir editör tarafından kontrol edilmelidir.
- Kaynak gösterme sürer. Ajans haberinden üretilen içerikte ajansın kaynak olarak belirtilmesi ve abonelik koşullarına uyulması gerekir.
- Arama motoru kuralları geçerlidir. Google, yapay zekâ ile üretilen içeriği yasaklamaz; ancak değer katmadan çok sayıda sayfa üretmeyi spam olarak değerlendirir. Google'ın bu konudaki yaklaşımı yapay zekâ içeriği rehberinde açıklanmıştır. MCP'yi toplu içerik üretme aracı olarak değil, editörün işini hızlandıran bir yardımcı olarak kullanın.
- Güvenlik ve yetki. Yalnızca güvendiğiniz kaynaklardan gelen MCP sunucularını bağlayın. Erişim token'larını yalnızca gereken yetkilerle oluşturun ve kimseyle paylaşmayın. Araçların ne yaptığını onaylamadan çalıştırmamak, özellikle veri değiştiren araçlarda önemlidir.
- Dış içerik talimat değildir. Bir haberin metni, modele yönelik gizli talimatlar içerebilir (prompt injection). Host uygulamaların ve kullanıcıların, araçlardan gelen içeriği veri olarak ele alması gerekir.
Yazar Haber Ajansı'nda MCP Nasıl Kullanılır?
Yazar Haber Ajansı, abonelerine kendi paket haklarıyla ajans haberlerine erişim sağlayan bir MCP sunucusu sunar (https://mcp.yha.com.tr/). Sunucu akışlı HTTP taşımasıyla çalışır; kimlik doğrulama, YHA Abone'de üretilen MCP türündeki anahtarla Authorization: Bearer başlığı üzerinden yapılır. Bu sunucuyu Claude Code, Cursor veya MCP destekleyen diğer uygulamalara bağlayarak son haberleri kategoriye ya da ile göre listeleyebilir, arşivde arama yapabilir, bir haberin tam metnine, düzeltmelerine ve kullanım notuna ulaşabilir, kategori ve il sözlüklerini görebilirsiniz. Sunucu dosya ve görüntü vermez; embargosu süren içerik görünmez ve her çıktının sonunda kaynak gösterme notu yer alır. Bağlantı adresi, yetkilendirme, claude mcp add komutuyla kurulum ve başlık gönderemeyen istemciler için yerel köprü Yazar Haber Ajansı MCP belgelerinde adım adım anlatılıyor.
MCP erişimi, diğer otomatik çıkışlar gibi abonelik paketine sözleşmeyle eklenir; paketinizde MCP kanalı açık olmalıdır.
MCP sunucusunun arka planında kullanılan verilere doğrudan erişmek isterseniz YHA API belgelerine bakabilirsiniz. Tüm entegrasyon seçeneklerini Yazar Haber Ajansı geliştirici belgeleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
MCP'yi kim geliştirdi?
MCP, Anthropic tarafından 25 Kasım 2024'te açık bir standart olarak duyuruldu. Aralık 2025'te Anthropic, protokolü Linux Foundation bünyesinde kurulan Agentic AI Foundation'a devretti; bugün farklı şirketlerin ve geliştiricilerin katkısıyla, tek bir firmaya bağlı olmadan geliştiriliyor.
MCP yalnızca Claude ile mi çalışır?
Hayır. MCP açık bir protokoldür; MCP desteği ekleyen her yapay zekâ uygulaması MCP sunucularına bağlanabilir.
MCP sunucusu kurmak için programlama bilgisi gerekir mi?
Hazır bir MCP sunucusunu kullanmak için genellikle bir yapılandırma dosyasına veya komuta sunucu adresini eklemek yeterlidir. Kendi MCP sunucunuzu yazmak ise programlama bilgisi gerektirir; resmî SDK'lar bu işi kolaylaştırır.
MCP ile API aynı şey mi?
Hayır. API, yazılımların veri alışverişi yaptığı genel arayüzdür. MCP ise yapay zekâ uygulamalarının araçlara ve verilere standart biçimde erişmesini sağlayan bir protokoldür ve çoğu zaman arka planda API'leri kullanır.
MCP güvenli mi?
Protokol yetkilendirme mekanizmalarını destekler; ancak güvenlik büyük ölçüde hangi sunucuya bağlandığınıza ve hangi yetkileri verdiğinize bağlıdır. Yalnızca güvenilir sunucuları kullanın ve token'larınızı koruyun.